De Griekse mythologie is de verzameling van de Griekse mythen en sagen. Dit zijn verhalen over goden, halfgoden en de relaties tussen goden en mensen. De Grieken geloofden in meer dan één scheppergod.
Zij waren polytheïstisch (poly = veel en theos = god) en vereerden vele goden. De godenverhalen werden aan elkaar doorverteld. Daarom zijn er soms verschillende versies van een mythe.
De Griekse goden hadden buitengewone krachten en konden er ook als mensen uitzien. Ook gedroegen ze zich als mensen. Ze wilden allemaal graag de macht hebben en waren vaak jaloers, kwaad, maar ook vrolijk en heldhaftig.
Wanneer er belangrijke beslissingen moesten worden genomen vroeg men vaak om raad. Men ging naar de tempel in Delphi om een orakel (een raadselachtige voorspelling van de goden) te vragen.
Mythen en Sagen
Mythen en sagen bestaan in meerdere religies en ook in de Griekse mythologie. Mythen en sagen zijn verhalen waarin goden of halfgoden een rol spelen en het gaat over de relatie tussen goden en mensen.
De Griekse mythologie is het geheel van Griekse mythen en sagen. Mythen zijn verhalen over goden of halfgoden waarin een boodschap zit of een mysterie wordt verklaard.
Mythen zijn geen waargebeurde verhalen en zijn meer symbolisch.
Sagen zijn heldenverhalen, waarin ook fantasie zit. Verder lijken mythen en sagen op elkaar en zijn er veel overeenkomsten.
In de mythen en sagen spelen helden vaak een hoofdrol. Dikwijls verslaan ze een eng wezen. Mythen en sagen werden gebruikt om dingen te verklaren, waarvan de mensen niet wisten hoe die kwamen.
Later kwam de mens erachter dat er echte verklaringen waren. Steeds meer wetenschappers en filosofen onderzochten hoe de wereld werkelijk in elkaar zat.
Ook vroegen de mensen destijds raad aan de goden via een orakel. Het orakel gaf zijn antwoord door aan de priester, die het weer aan het volk vertelde. Een orakel is een heiligdom dat een voorspelling doet.
De goden waren heel belangrijk voor het Griekse volk. Ze maakten tempels en altaren vol met offers voor hen. Op de Akropolis stond een belangrijke tempel. Ze moesten de goden wel goed vereren, anders waren ze bang dat ze bijvoorbeeld een enge ziekte kregen. Er werden ook sportwedstrijden voor ze gehouden zoals de Olympische Spelen. Die spelen worden nu nog steeds wereldwijd gehouden, maar niet meer als goden verering.
Scheppingsverhaal
Lang geleden was er niets. De aarde bestond nog niet. Alles was gewoon zwart. Er was geen zwaartekracht. Er was geen gras, geen bomen, geen struiken en geen dieren.
Er waren geen huizen, geen hutten, geen hotels en geen bungalows; zelfs geen mensen. Dit heette Chaos.
Op een dag gebeurde er eens iets. Uit het niets ontstond een godin. Deze godin was heel speciaal. Niet alleen was ze het enig ding dat bestond (behalve Chaos),
maar ze was ook het tegenovergestelde van alles wat te maken had met Chaos.
Deze godin heette Gaia. Een tijdje na deze belangrijke gebeurtenis besloot ze om iets te doen. Ze baarde een kind: het was een jongen, en zijn naam was Uranus.
In de mythologie van de oude Grieken gebeurden dingen die tegenwoordig vreemd worden gevonden. Zo gebeurde het dat zoon Uranus (hemel) en moeder Gaia (aarde) twaalf kinderen kregen.
Dit waren de Titanen. Zes van de kinderen waren mannelijk en de andere zes vrouwelijk.
De Griekse dichter Hesiodos beschreef rond de zesde eeuw voor Christus een periode waarin de Titanen de aarde regeerden.
Deze periode noemde hij de Gouden Eeuw, omdat het volgens hem het beste tijdperk was dat de aarde ooit meemaakte.
Hesiodos schreef dat de mensheid onder de heerschappij van de Titanen een soort primitieve vorm van economie bedreven, dat we tegenwoordig bestempelen als communisme.
Verder schreef hij dat landbouw nog niet nodig was omdat de aarde genoeg voedsel bood.
Uit de verbintenis met Gaia werden hierna nog verschillende monsterlijke wezens geboren: de drie Cyclopen, een ras van reusachtige wezens met slechts één oog in het midden van hun voorhoofd,
en drie Hecatonchiren (honderdarmigen).
Uranus schaamde zich voor zijn kinderen en vreesde ook dat hij door een van hen zou worden onttroond. Hij besloot de Cyclopen, Titanen en Hecatonchiren daarom op te sluiten.
De Hecatonchiren werden samen met de Titanen in de Tartarus gesmeten, het diepste gedeelte van de onderwereld. De hemelgod borg zijn kinderen na hun geboorte feitelijk dus weer op in het lichaam van hun moeder.
De Cyclopen werden verbannen naar het vorige hart van de vulkanische berg Etna.
De verdrijving van haar kinderen naar het binnenste van de aarde doet Gaia pijn, ook fysiek en met behulp van hun moeder Gaia komen de Titanen vrij. Ze roept de Titanen daarom op in opstand te komen tegen hun vader.
Geen van de Titanen heeft hier echter de moed voor, op één na, de jongste: Kronos. Deze Titaan durft het wel op te nemen tegen zijn vader. Kronos haalt zijn broers over deel te nemen aan de strijd tegen hun machtige vader.
Eerst besluiten ze de Cyclopen en Hecatonchiren te bevrijden zodat die zich bij hun kunnen voegen. Hierna barst een gruwelijke strijd los. Met een list wordt het gevecht uiteindelijk beëindigd.
Gaia schenkt haar zoon Kronos een vuurstenen sikkel waarmee deze zijn vader, toen die s'nachts naar Gaia kwam om met haar te slapen, castreerde. Woest slingert Kronos het geslachtsdeel van zijn vader vervolgens over zijn schouder.
Het rondspattende bloed bezwangert de schoot van Gaia waardoor verschillende bijzondere mythische wezens geboren worden, waaronder de Erinyen, Giganten en de Melische nimfen.
Het geslachtsdeel van Uranus belandt uiteindelijk in zee. Daar vermengen de golven zich met het zaad van Uranus en ontstaat een schuimlaag waaruit de liefdesgodin Aphrodite wordt geboren.
Kronos en Zeus
Kronos was de jongste van de twaalf Titanen, maar omdat hij zijn vader Uranus doodde werd hij de Titanenleider.
Een tiental jaren later trouwde Kronos met zijn zus Rhea. Ze kregen een mooi kind: Hestia. Toen Kronos het kind voor het eerst vastpakte, kreeg hij plots een soort flashback.
Hij dacht weer aan hoe hij zijn vader tien jaar geleden had vermoord. Plots kreeg hij de angst dat zijn kind wel eens hetzelfde met hem zou kunnen doen. Zijn eerste reflex was om het kind op te slokken en dat deed hij.
Zo slokte hij achtereenvolgens Hestia, Demeter, Hera, Hades en Poseidon op. Toen Rheia in verwachting was van Zeus week zij uit naar Kreta en baarde daar in het geheim.
Ze gaf haar pasgeboren kindje aan de nimfen op de berg Ida. Dan raapte ze een grote steen op en wikkelde ze het in geitenvacht. Dat gaf ze aan Kronos, die het zonder aarzelen opslokte.
Ondertussen groeide de zuigeling, die een jongen was, op. De nimfen noemden hem Zeus. Toen Zeus de leeftijd had bereikt van twaalf jaar, ging hij naar de grot waar Kronos en Rhea woonden.
Hij meldde zich aan als wijnschenker. Toen hij de wijn ging inschenken voor Kronos, zette hij een paar mosterdzaadjes in de wijn van zijn vader. Toen Kronos zijn wijn dronk, moet hij gaan overgeven.
De mosterdzaadjes hadden het gewenste effect: Kronos gaf al zijn broers en zussen over.
Eens zijn broers en zussen herboren waren was het tijd om de titanen te verslaan. Dit was het begin van een nieuw tijdperk, namelijk het tijdperk van de goden.
Hades, Poseidon en Zeus wisten de Cyclopen te bevrijden uit het diepste van de onderwereld. Samen met hen en de andere goden versloeg Zeus de Titanen en werd hij de nieuwe leider van de wereld.
Zeus deelde later de wereldheerschappij met zijn broers: Hades werd heerser over de onderwereld, Poseidon heerste over de zeeën en zelf behield hij de hoogste macht en de hemeltroon.
Uit dank maakte de Cyclopen een onzichtbaarheidsmantel voor Hades, een drietand waarmee Poseidon aardbevingen mee kon veroorzaken en Zeus kreeg een bliksemschicht. Dat waren hun gaves.
Stamboom Griekse mythologie
Wie waren de twaalf Olympische goden?
Op de berg Olympus, de hoogste berg van Griekenland, verbleven de Olympische goden. Dat was ook de plek waar de troon van Zeus stond. Het gaat om de kinderen van Kronos en Rhea: Zeus, Hera, Demeter, Poseidon, Hermes en Hestia.
En de kinderen van Zeus: Ares, Hephaistos, Athena, Apollo, Artemis, Dionysos en Afrodite.
Er zijn dus eigenlijk dertien Olympische goden daar Hestia vervangen werd door Dionysus toen die zijn entree maakte op de berg.
Ook Hades was een kind van Kronos en Rhea, maar hij woonde niet op de berg Olympus en werd dus niet beschouwd als een Olympische god.
De Griekse mythologie vormde de basis van het geloven en denken van de oude Grieken.
De mythologie gaf verklaringen voor het onverklaarbare, voor het ontstaan van de wereld, de hemellichamen, de mensen, de goden en de natuurverschijnselen.
Een mythe vertelt over de daden van goden en halfgoden. De oude Grieken geloofden dat er veel verschillende goden en andere mythische wezens bestonden. Wat voor ons nu mythologie is, was voor de oude Grieken religie.
Olympus, de hoogste berg van Griekenland (op de grens tussen Macedonie en Thessalie) was de plek waar de Olympische goden verbleven en waar de troon van Zeus stond, volgens de Griekse mythologie.
De Goden daalden regelmatig af om de mensen hulp te bieden, te straffen en zelfs om kinderen te verwekken.
De kinderen die verwekt werden uit de verbinding tussen een god en een mens worden halfgoden genoemd en zij hadden bijzondere eigenschappen. Zij verrichten heldendaden en werden door iedereen bewonderd.
Het beroemdste godenhuwelijk uit de klassieke oudheid was tussen Zeus en Hera, het paar dat over het Griekse Pantheon heerste.
De twaalf olympische goden waren allemaal bijna oppermachtig, daar waar de macht van een van hen ophield, begon de macht van de ander.
Alleen Zeus was oppermachtig. In veel zaken leken de goden op de mens, zij hadden hun zwakheden, hun passies, en gevoelens. Zij werden kwaad, jaloers, afgunstig en ze hadden lief, net als de mensen.
Uitdrukkingen
Veel uitdrukkingen en spreekwoorden zijn afkomstig uit de Griekse mythologie.
Voorbeelden hiervan zijn een tantaluskwelling, de doos van Pandora, een sisyfusarbeid, de Achilleshiel, een Oedipuscomplex, een augiasstal, een achillespees, een Odyssee, een Muze en een orakel(spreuk).
Ook dragen heel wat planeten, sterren en andere hemellichamen namen uit de Griekse mythologie.
Maak hier kennis met de 12 Griekse Olympische goden: Waar waren ze god van? Wat was de interne hiërarchie tussen hen?
Goden
1. Zeus – heerser van de Olympus
2. Hera – Godin van de Griekse vrouwen
3. Dionysos in – Hestia uit
4. Poseidon – de zeegod van de Grieken
5. Demeter – Godin van de vruchtbaarheid
6. Athena – godin van de wijsheid
7. Apollo – God van de zon, muziek, geneeskunde, poëzie en schone kunsten
8. Artemis – godin van de jacht
9. Ares - god van de oorlog en het geweld
10. Hephaistos – Griekse god van smeedkunst en vulkanen
11. Aphrodite – godin van de liefde
12. Hermes – Boodschapper van de Griekse goden
13. Hades – god van de dood en de onderwereld
Het rijk van Hades lag ver van Olympus in de onderwereld en werd daarom niet tot de Olympiërs gerekend
01. Zeus - heerser van de Olympus
Zeus is de machtigste van alle goden op Olympus. Maar ook de bekendste god. Als je de machtigste god bent ben je een oppergod. Als hemelgod beheerst hij alle weersverschijnselen: bliksem en donder komen rechtstreeks van hem.
Daarbij wordt hij vaak vergezeld door een scepter, een adelaar en een lauwerkrans, waarmee Zeus’ autoriteit als oppergod wordt uitgestraald.
Zeus was getrouwd met zijn zus Hera, maar leefde een losbandig leven. Naast zijn huwelijk onderhield hij ook nog relaties met negen godinnen en minstens veertien stervelingen, tot woede van Hera.
Zeus zag ook nog een mooie vrouw Leda, een koningin van Sparta, een grote stad. Hij wist haar te verleiden door zichzelf in een zwaan te veranderen.
Leda werd verliefd op de zwaan en toen legde Leda eieren! Ze kregen Helena en nog veel meer kinderen.
In de Romeinse mythologie komt deze god ook voor, maar dan onder de naam Jupiter.
02. Hera - Godin van de Griekse vrouwen
Hera is de Griekse hemelvorstin en godin van het huwelijk en de geboorte. Ze was de zus en vrouw van haar machtige broer Zeus.
Zeus kan in alle vormen voorkomen zoals een mus of een zwaan. Om met Hera kinderen te krijgen moest hij eerst in haar kamer zien te komen. Hij veranderde zichzelf in een mus en vloog door het raam naar binnen.
Hera vond het musje zo mooi dat ze hem knuffelde en stevig vasthield. Zeus nam toen zijn normale vorm weer aan, verraste haar en verkrachtte haar.
Samen hadden zij 4 kinderen: Ares, Hebe, Eileithyia en Hephaistos, alhoewel men soms zei dat Hephaistos eigenlijk alleen maar het kind van Hera was. Hera spendeerde de meeste tijd om wraak te nemen op de stervelingen
die minnaressen waren van Zeus (of ze nou onschuldig waren of niet) en hun kinderen die ze met Zeus kregen.
Eens toen Zeus erg aanmatigend was t.o.v. de andere goden, haalde Hera hen over een opstand te beginnen.
Haar rol in de opstand was om Zeus in slaap te brengen en dat lukte haar. De goden bonden toen de slapende Zeus vast met vele knopen aan een bed.
Toen dit gebeurd was, begonnen zij te ruziën over de volgende stap. Briareus hoorde de ruzie. Omdat Briareus Zeus nog erg dankbaar was, gleed Briareus naar hem toe en maakte zijn knopen los.
Zeus sprong op van het bed en greep zijn bliksem. De goden vielen op zijn knieën en smeekten om genade. Hij greep Hera en hing haar op in de lucht met gouden ketens.
Zij huilde de hele nacht van de pijn, maar geen van de anderen durfde tussenbeide te komen.
Haar gehuil hield Zeus wakker en ging de volgende morgen ermee akkoord haar los te laten, als zij zou zweren nooit meer tegen hem in opstand te komen.
Zij had natuurlijk weinig keus. Ofschoon zij inderdaad nooit meer rebelleerde, intrigeerde zij vaak tegen zijn plannen en kon hem vaak te slim af zijn.
De meeste verhalen over Hera hebben te maken met haar wraak vanwege de ontrouw van Zeus. Haar heilige dieren zijn de koe en de pauw. Haar favoriete stad is Argos.
In de Romeinse mythologie komt deze god ook voor, maar dan onder de naam Juno.
03. Hestia en Dianysos Goddelijke stoelendans op de Olympus
Slechts 12 godheden hadden een plaats onder de Griekse goden op de Olympus, en als een nieuwe god een plaats opeiste, moest een andere vertrekken.
Volgens de mythen gebeurde dit toen de wijngod Dionysus zijn entree maakte op de berg.
Hestia - Godin van haard en gezin
Hestia is een zuster van Zeus. Zij is een maagdelijke godin.
Ze is de Godin van de Haard, het symbool van het huis. Elk pasgeboren kind werd om het huis heen gedragen voordat het in de familie werd geaccepteerd.
Elke stad had een openbare haard gewijd aan Hestia, waar het vuur nooit mocht uitgaan.
De Grieken verzamelden zich graag rondom het haardvuur en dus waren ze gek op Hestia.
Volgens een mythe zat zij ooit op een van de 12 tronen van de Olympus, maar toen Dionysus verscheen en een zetel opeiste, stond ze haar troon aan hem af.
Ook al werd Hestia niet langer gezien als een van de 12 goden, ze bewaakte nog steeds het heilige vuur van de Olympus.
Uit respect voor Hestia zorgden de Grieken ervoor dat het vuur in hun haarden nooit uitging.
In de Romeinse mythologie komt deze god ook voor, maar dan onder de naam Vesta.
Dianysos - God van de wijn
De Grieken waren gek op wijn en dus ook op Dionysus, de god van de wijn, die hun volgens de overlevering leerde hoe ze zelf druiven konden telen.
In één mythe wordt Dionysus beschreven als het kind van Zeus en priesteres Semele.
Toen Hera hoorde van de misstap van haar man, zorgde ze ervoor dat Semele eiste om Zeus’ ware gedaante te zien: toen dat gebeurde, vloog Semele in brand.
Maar Zeus redde zijn ongeboren zoon en verstopte hem in zijn dij, waar hij later ook uit geboren werd.
In de Romeinse mythologie komt deze god ook voor, maar dan onder de naam Bacchus.
04. Poseidon - God van de zee
Poseidon was de broer van Zeus en Hades. Na de onttroning van hun vader Cronus trok hij lootjes met Zeus en Hades, een andere broer, om de wereld te delen.
Hij werd hierdoor heer van de zee. Dit zorgde ervoor dat Poseidon één van de belangrijkste goden was in de Oudgriekse wereld. In de zeehandel speelde de verering van Poseidon een grote rol.
In Griekse handelssteden organiseerde men regelmatig erediensten voor Poseidon, bijvoorbeeld in Athene en Korinthe, maar ook in Griekse koloniën op Kreta en in het huidige Italië, Albanië en Kroatië.
Hij trouwde met Amphitrite, een kleindochter van de Titaan Oceanus en kregen 3 kinderen: Triton, Rhode en Benthesicyme
Net zoals Zeus was Poseidon niet erg trouw. Eens verlangde hij naar Demeter. Om hem van zich af te houden vroeg Demeter hem het mooiste dier te maken dat de wereld ooit had gezien.
Om indruk op haar te maken schiep Poseidon het eerste paard. In sommige verhalen waren zijn eerste pogingen onsuccesvol en schiep een aantal verschillende beesten.
Hij en Demeter kregen twee kinderen: Despoena (een Nimf) en Arion (een wild paard). Tegen de tijd dat het paard was geschapen, was zijn liefde voor Demeter bekoeld.
Hij is ook de vader van Halirrhothius, Orion, Parnassus, Cycnus (die werd gedood door Achilles) en Eumolpus.
Poseidon had ook 3 kinderen bij Aphrodite: Pelias, Rhodus en Herophilus. Ook is hij de vader van de Cycloop Polyphemus en het vliegend paard Pegasus.
Zijn wapen is een drietand, die de aarde kan schokken en elk voorwerp kan verbrijzelen. Hij had na Zeus de grootste macht van de goden.
Hij had een lastige, ruziezoekende persoonlijkheid. Hij was hebzuchtig. Hij had een reeks twisten met andere goden toen hij probeerde hun steden over te nemen.
In de Romeinse mythologie komt deze god ook voor maar dan onder de naam Neptunus.
05. Demeter - Godin van de vruchtbaarheid
Demeter is de godin van het graan, de oogst en de vruchtbaarheid. Zij is een dochter van Cronus en Rhea.Het is Demeter die de gewassen elk jaar doet groeien.
De eerste opbrengsten en het eerste brood uit de oogst gemaakt wordt aan haar geofferd.
Demeter is nauw verbonden met de seizoenen. Haar dochter Persephone (Zeus was overigens haar vader!) werd geschaakt door Hades om haar tot zijn vrouw te maken in de onderwereld.
In haar boosheid en verdriet over het verlies van haar dochter liet Demeter de planten niet meer groeien en werd het land een woestenij.
Zeus werd gealarmeerd en probeerde de verblijfplaats van Persephone te vinden: alleen Helius wist hiervan.
Maar omdat zij tijdens haar verblijf in de onderwereld had gegeten, kon zij daar niet weg. Hierom werd besloten dat Persephone de helft van het jaar in de onderwereld zou blijven.
In deze maanden is Demeter bedroefd over haar afwwezigheid en geeft geen geschenken aan de wereld, waarmee zij de herst en de winter veroorzaakt. Haar terugkeer naar haar moeder bracht dan de lente.
Demeter is ook bekend als stichter van de Eleusinische Mysteriën. Dit waren geweldige festivals, elke vijf jaar gehouden.
Het waren gedurende vele eeuwen belangrijke gebeurtenissen. Toch is er weinig van bekend, omdat degenen die deze festivals bijwoonden, gezworen hadden alles hiervan geheim te houden.
Het centrale punt schijnt te zijn geweest dat precies zoals het graan elke lente terugkeert na de oogst en de dood in de winter,de menselijke ziel herboren kon worden na de dood van het lichaam.
In de Romeinse mythologie komt deze god ook voor, maar dan onder de naam Ceres.
06. Athena - Godin van de wijsheid
Athene is de dochter van Zeus. Zij sprong volwassen en in volle wapenrusting uit zijn voorhoofd en had dus geen moeder.
Zij vertegenwoordigt de wijsheid, verstand en zuiverheid. Ze was de favoriete dochter van Zeus en mocht zijn wapens gebruiken, ook zijn bliksem.
Ze is meedogenloos en dapper in de strijd, maar vecht alleen om huis en haard te beschermen tegen buitenlandse vijanden.
In de oorlog tegen de Giganten speelde Athene een grote rol en verrichtte zij vele heldendaden. Ook in de Trojaanse Oorlog had Athene een grote rol;
zij kwam vele helden, zoals Achilles en Odysseus te hulp. Ook beschermde zij haar lievelingsheld Herakles tijdens zijn zware taken.Ze is de godin van de stad, handwerkslui en landbouw.
Zij vond het leidsel uit, dat de mens toestond om paarden te temmen, de trompet, de fluit, de beker, de riek, de ploeg, het juk, het schip en de wagen.
Volgens de mythe zouden Poseidon en Athene gestreden hebben om de stad Athene en het gebied Attica.De stad zou de naam krijgen van degene die het nuttigste geschenk gaf. De beslissing hierover zou door alle goden tesamen genomen worden.
Poseidon sloeg met zijn drietand op de Akropolis waardoor een zoutwaterbron ontsprong. Athene deed de eerste olijfboom van de geschiedenis doen groeien door met haar voeten te stampen.
De overwinning werd aan de godin Athene toegewezen, de stad kreeg dus haar naam,terwijl de olijfboom voor altijd werd beschouwd als een heilige boom en het symbool van vrede en voortvarendheid.
Toen Hephaestos de godin probeerde te verleiden wees zij hem af, maar tijdens de strijd werd zij door zijn zaad getroffen,
Athena verwijderde het zaad met een doek, maar toen de godin de doek op de grond gooide onstond daaruit een monsterlijk wezen; haar slangenzoon Erichthonius.
Haar favoriete stad is Athene. Haar boom is de olijf. De uil is haar vogel. Zij is een maagdelijke godin.
In de Romeinse mythologie komt deze god ook voor, maar dan onder de naam Minerva.
07. Apollo - God van de zon, muziek, geneeskunde, poëzie en schone kunsten
Apollo is de zoon van Zeus en Leto. Zijn tweelingzuster is Artemis. Apollo was een veelzijdige god, niet alleen van de zon en het licht, maar ook van de herders, met hun kuddes, de waarheid, het goede, het schone,
de (dicht)kunst, de muziek (speelt op een gouden lier), de cultuur, de profetie, medicijnen, de genezing en het recht.
Hij zorgde voor orde en rust en hield de rechtspraak in de hand. Hij schiet zeer ver met een zilveren boog. Hij is de god van de geneeskunde en leerde de mens genezen.
Hij is de god van het licht en de god van de waarheid, die geen leugen kan spreken en van de belangrijkste taken die Apollo elke dag onderneemt, is zijn wagen inspannen met vier paarden om de Zon langs de hemel te rijden.
Hij is beroemd vanwege zijn orakel van Delphi. Mensen uit heel de Griekse wereld reisden daar naar toe om de toekomst te weten te komen.
Zijn boom was de laurier. De kraai is zijn vogel. De dolfijn zijn beest.
In de Romeinse mythologie komt deze god ook voor, onder dezelfde naam Apollo.
08. Artemis - Godin van de jacht
Artemis is de dochter van Zeus en Leto. Haar tweelingbroer is Apollo. Zij is de godin van de jacht, de vrouwen en ook godin van de maan die door bergen en wouden zwierf vergezeld van haar honden en haar pijl en boog.
Zij kon net als haar broer Apollo met haar zilveren pijlen, die nooit misten, de pest en plotselinge dood schieten als wel genezing brengen.
Zij beschermde de jonge wilde dieren. Haar oudste functie was die van heerseres over het wild, een godentype dat vooral in de gebieden van het Midden-Oosten zeer verbreid was.
Zij is de beschermster van de jeugd. Ze is een maagdelijke godin en woonde in het bos, in gezelschap van haar metgezellinnen, de nimfen.
Artemis zag er streng op toe dat ze als maagden leefden, afgeschermd van de buitenwereld. Toen de nimf Callisto zwanger raakte, werd zij veranderd in een berin.
Zij leidt ook de geboorte vam kinderen, wat misschien vreemd lijkt voor een maagd, maar is te verklaren uit het feit dat ze Leto geen pijn bezorgde, toen ze werd geboren.
Zij werd geassociëerd met godin Hecate. De cipres is haar boom. Alle wilde beesten zijn aan haar gewijd, vooral de rendieren.
In de Romeinse mythologie komt deze god ook voor, maar dan onder de naam Diana.
09. Ares - God van de oorlog en het geweld
Ares was de god van de oorlog en het geweld. Hij was een zoon van Zeus en Hera. Bijna altijd was hij op stap met Eris, zijn zus en godin van de tweedracht.
Ares vond vechten heerlijk en probeerde op allerlei manieren een oorlog uit te lokken.
Hij had schik in het moorden van mensen en plunderen van dorpen. Ares is de halfbroer van Athena, de godin van de wijsheid en oorlog.
Ares was in tegenstelling tot Athena een hele woeste god met een opvliegend karakter. Hierdoor haatte de andere goden hem eigenlijk, vooral Zeus en Athena.
Volgens de Grieken was Ares ook de veroorzaker van de pest, onheil en de dood. Dit waren ook vaak dingen die ontstonden in gebieden die door een oorlog werden getroffen.
De god werd overigens wel een keer overmeesterd, door Othos en Ephialtes. Zij boeiden hem en hielden hem dertien maanden gevangen. Uiteindelijk bevrijdde de god Hermes hem.
De god werd vaak afgebeeld als jonge, sterke man met een strijdhelm en wapenuitrusting. Ook had de god een aantal zonen. Als eerste waren er Deimos en Phobos (Vrees en Schrik).
Als tweede de stedenverwoestende Enyo. Daarnaast waren er Kydoimos (rumoer van de strijd) en Eris (tweedracht en twist).
Hij werd in een gouden strijdwagen voortgetrokken. Hij zwaaide vaak met een speer en tot zijn attributen behoorden het schild en verschillende dieren,
In de Romeinse mythologie komt deze god ook voor, maar dan onder de naam Mars.
10. Hephaistos - God van smeedkunst en vulkanen
Hephaistos is de god van het vuur en de smidse. Hij is de smid en wapenmaker van de goden. Hij gebruikt een vulkaan, de Etna, als zijn smederij.
Hij is de patroon van de smeden en wevers. Hij is vriendelijk en vredelievend.
In de Ilias van de Griekse dichter Homerus wordt Hephaistos de zoon van de godin Hera en oppergod Zeus genoemd. De Griekse dichter Hesiodus noemt alleen Hera in zijn ‘Godenstamboom’.
Volgens Hesiodus kwam er bij de verwekking van Hephaistos geen vader aan te pas en betrof het een ‘maagdelijke’ voortplanting.
Hephaistos was de vleesgeworden wraak van Hera jegens haar ontrouwe echtgenoot (Zeus) en het kind dat uit zijn affaire met Metis was voortgekomen, Athena
Hephaistos was bij zijn geboorte al mank en volgens Homerus wierp Hera hem uit schaamte van de Olympus af waarna hij in zee terecht kwam.
Hier werd hij vervolgens door de zeenimf Thetis en de Oceanide Eurynome gevonden en grootgebracht in een diepe grot bij zee.
In Boek I van de Ilias zegt Homerus echter dat Hephaistos getuige was van een ruzie tussen Hera en Zeus en toen hij zich daarin probeerde te mengen, wierp Zeus hem in zijn woede van de Olympus af.
Na een vrije val – die een dag lang duurde – kwam hij terecht op het eiland Lemnos waar hij werd verzorgd door de Sintiërs.
Hephaistos liet zich echter niet zomaar van een berg afslingeren en zon op wraak. Toen hij volwassen was, smeedde hij een troon die hij aan zijn moeder Hera cadeau gaf.
Toen zij op de troon plaatsnam, kon ze echter niet meer opstaan en alleen Hephaistos was bij machte om haar van deze vloek te ontdoen.
De goden smeekten om haar vrijlating, maar Hephaistos liet zich niet vermurwen. Dionysos, god van de wijn, kreeg vervolgens de taak hem te halen en voerde hem dronken.
Hephaistos zou zijn terugkeer op de Olympus rijdend op een ezel maken. Als prijs voor de vrijlating van Hera vroeg Hephaistos om de mooie Aphrodite, godin van de liefde.
In de andere versie (waarin Zeus Hephaistos van de Olympus afslingert) toont de oppergod berouw en paait Hephaistos door hem Aphrodite als vrouw te geven.
Volgens Homerus was de godin van de liefde Hephaistos echter ontrouw en een van haar minnaars was de god van de oorlog, Ares.
Dit bedrog kwam aan het licht dankzij de zonnegod Helios die Hephaistos inlichtte over de twee geliefden.
Hephaistos smeedde vervolgens een onbreekbaar en onzichtbaar net. Onder het voorwendsel naar zijn geliefde Lemnos af te reizen, maakte hij zich uit de voeten
Ares zijn kans om Aphrodite in het paleis van Hephaistos te overstelpen met liefde. Op dat moment keerde Hephaistos terug en viel het net om het paar heen.
Hephaistos trommelde vervolgens de andere goden op om het bedrog van zijn echtgenote met Ares te aanschouwen en de scène ontketende een onbedaarlijk (Homerisch) gelach.
Hephaistos liet de twee goden uiteindelijk gaan, maar eiste wel zijn bruidsschat terug van Zeus.
In de Romeinse mythologie komt deze god ook voor, maar dan onder de naam Vulcanus.
11. Aphrodite - Godin van de schoonheid en de liefde
De legende vertelt dat Zephyr, de god van de wind, met zijn vochtige adem het schuim van de zee zachtjes de kust op blies en dat hieruit de godin Aphrodite werd geboren.
De plaats waar dit gebeurde, ‘Petra tou Roumiou’ ligt aan de zuidkust van Grieks-Cyprus vlakbij het stadje Paphos.
De dochters van Zeus (de ‘Horen’) haastten zich naar de kust om haar te verwelkomen.
Ook Homerus vertelt in zijn Odyssee over haar geboorte en het verhaal wil dat er prachtige anemonen en kappertjesstruiken verschenen op de grond waar zij haar voeten neerzette.
Deze planten groeien er nu nog steeds. Ze staat bekend om haar onvoorstelbare schoonheid. Niet voor niets had ze een groot aantal liefdesrelaties.
Naast haar natuurlijke geschenken had zij een magische gordel die iedereen van wie zij dat wilde, ertoe bracht naar haar te verlangen.
Terwijl ze getrouwd was met de kreupele en niet al te knappe Hephaistos – god van de smeedkunst - had Aphrodite nog een groot aantal kortstondige relaties met diverse stervelingen en goden.
Het was ook op Cyprus dat de liefde tussen Adonis en Aphrodite begon. Aphrodite was gewend, nadat ze in zee had gezwommen, zich te baden om het zoute water van haar lichaam af te spoelen.
Dat deed ze in haar natuurlijke bad dat ietwat verscholen lag tussen het groen en verschillende rotspartijen.
Adonis was op jacht in de dichte wouden van Akamas. Toen hij zich voorover boog bij een meer om water te drinken viel zijn oog op de mooie godin die zich aan het baden was.
Toen ze elkaar zagen was het liefde op het eerste gezicht. Deze bijzondere plaats, ‘Loutra tis Afroditis’ (Aphrodite's bad) is nog steeds te zien vlakbij de zee.
Er loopt een wandeling naartoe en je kunt er ook met de auto redelijk dichtbij komen.
Een andere legende rond Aphrodite is het verhaal van Pygmalion. Deze had een ivoren vrouwenbeeld in zijn paleis dat zo perfect was dat hij er verliefd op werd.
Aphrodite had medelijden met hem en schonk het leven aan het beeld en dat werd Galatea, Pygmalion's vrouw. Uit de relatie van Pygmalion met Galatea werd hun zoon Paphos geboren.
Deze stichtte later de gelijknamige stad Paphos en hij droeg deze uit dankbaarheid op aan Aphrodite. Ook was hij het die ter ere van haar in Palepaphos haar eerste tempel liet bouwen.
De rots, het bad en de tempelruïne zijn nu nog te bezoeken en verwijzen naar de godin en haar geliefde. De mirt is haar boom. De duif, de zwaan en de mus zijn haar vogels.
In de Romeinse mythologie komt deze god ook voor, maar dan onder de naam Venus.
12. Hermes - Boodschapper van de goden en beschermer van dieven en reizigers
Hermes is een zoon van de oppergod Zeus en de bergnimf Maia en is met name bekend als god van de handel, de reizigers, de wegen en de dieven en door zijn jonge, atletische uiterlijk ook die van sporters en atleten.
Hij is ook de boodschapper van de goden. Hij begeleid ook de doden naar de onderwereld.In mythologie is de geboorte van Hermes een bekend verhaal. Hermes was een vroegwijs kind dat op de dag van zijn geboorte uit zijn wieg kroop en een schildpad doodde.
Hij ontwierp de lier door het schild van de schildpad te bespannen met schapendarmen als de snaren. Daarna stal hij een gedeelte van het vee van Apollo, bracht het naar de grot waar zijn wieg stond en ging er als een onschuldige baby weer in liggen.
Het vee dat hij had gestolen was de trots van Apollo. Hij was dus woedend toen hij bemerkte dat er gestolen was. Apollo ging zoeken naar de dader, maar Hermes had door het vee achteruitlopend mee te nemen de sporen van misdaad uitgewist.
Uiteindelijk kwam Apollo natuurlijk bij de grot waar Hermes woonde en beschuldigde hem van de diefstal. Maia geloofde niet dat haar zoon deze misdaad had begaan.
De oppergod Zeus ging zich ermee bemoeien en hij dwong Hermes een bekentenis af.
Hermes echter begon op de lier te spelen waardoor Apollo in de ban raakte van het mooie geluid. Als zoenoffer schonk Hermes de lier aan Apollo die hem prompt de misdaad vergaf en hem zijn vriendschap aanbood.
Hermes is vrij makkelijk te herkennen. Hij heeft vaak een gevleugelde helm op en een caduceus vast. Dit laatste is een staf met twee slangen, die Apollo aan Hermes gaf. Deze gaf onverminderde toegang tot het Oude Griekenland en loste tevens conflicten op.
Later hebben de Grieken meerdere dingen aan Hermes toegeschreven, zoals de wiskunde, de astronomie, de fluit en maten en gewichten.
In de Romeinse mythologie komt deze god ook voor, maar dan onder de naam Mercurius.
13. Hades - God van de dood en de onderwereld
Hades is een zoon van Kronos en Rhea en de echtgenoot van Persephone en een broer van Zeus, Poseidon, Hera, Hestia en Demeter.
Hades viel hetzelfde lot ten deel als zijn broers en zusters (op Zeus na): hij werd opgegeten door zijn vader Kronos en later weer uitgespuugd.
Nadat Kronos werd verslagen door Zeus, nam Hades samen met zijn broers Zeus en Poseidon de heerschappij van hun vader over.
Zeus ging het hemelrijk besturen, Poseidon werd de god van de zee en Hades werd de heerser over het dodenrijk. Hades is getrouwd met zijn nichtje Persephone, de dochter van zijn zus Demeter.
Volgens de legenden zou zij door Hades via de vulkaan Etna zijn ontvoerd naar de onderwereld. Dit laat zien dat Hades werd gezien als een wrede god.
De Grieken waren dan ook bang om zijn naam überhaupt uit te spreken of naar beelden van Hades te kijken. Desondanks brachten ze hem wel regelmatig offers.
Zij geloofden namelijk dat ze na hun dood terecht kwamen in het dodenrijk, waar Hades bepaalde hoe aangenaam (of juist gruwelijk) het hiernamaals zou zijn voor de overledenen.
Dit maakte Hades tot een van de meest gerespecteerde én gevreesde Griekse goden.
Tevens nam hij deel aan de Titanenstrijd aan de zijde van Zeus. Hij staat aan niemand toe terug te keren naar het rijk der levenden.
Verscheidene demonen en geesten zijn in zijn dienst, zoals Charon de veerman die met zijn boot de zielen van overledenen de rivier de Styx overzet tegen betaling van een obool (Griekse munt).
De attributen van Hades zijn de tweetand en Cerberus, de monsterlijke driekoppige hond die de toegang naar de Onderwereld bewaakt.
De onderwereld had als gruwelijkste gedeelte Tartaros, hier werden de schimmen of geesten van de doden naartoe gestuurd als ze slecht geleefd hadden.
Voorbeelden hiervan zijn Sisyphos en Tantalus, die toen ze stierven, voor eeuwig kwellingen moesten doorstaan.
Een lieflijker gedeelte van de onderwereld was het Elysion. Dit was de plek waar iedereen die een goed leven geleid had van vrijheid en vrede kon genieten. Volgens de verhalen komt Aeneas hier zijn vader Anchises tegen.
Het derde en laatste gedeelte van de onderwereld was een plek zonder hoop of vrees. Hier werden allen heen gestuurd die een normaal doorsnee leven hadden geleid, noch goed, noch slecht.
Deze plek werd de Affodil of de velden van de Affodil genoemd, vernoemd naar een eetbare plant die erg neutraal van smaak is. Wie hier terechtkwam, mocht als vleermuis voor de rest van de eeuwigheid rondvliegen en rondlopen.
In de Romeinse mythologie komt deze god ook voor, maar dan onder de naam Pluto.
| | | | | | | | | | | | | | | |